BİR DERS KİTABI OLARAK YABANCILAR İÇİN HAZIRLANMIŞ EL-KİTABU’L-ESASİ ‘NİN ELEŞTİRİSİ

BAHAR MEDNİ*

Giriş
Bu çalışmada yabancılar için hazırlanmış olan el-kitabu’l-esasi adlı Arapça ders kitabı hakkında bilgi verilmektedir. Bununla birlikte olumlu ve olumsuz yönleri verilerek eleştiride bulunulmuştur.

Anahtar kelimeler
Yabancı, ders kitabı, olumlu ve olumsuz yönler

Abstract
İn this study information is given concerning an arabic course book prepared for foreign learners called el-kitabu’l esasi. In adition to this, a critical analysis has been made by looking at a positive and negative aspects.

Keywords
Foreign, course book, positive and negative aspects.

*Yüksek Lisans Ö., Gazi Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Arap Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
Günümüzün hızla gelişen dünyasında yabancı dil öğretimi, hem ulusal kalkınma, hem toplumların kültürel gelişimi hem de çağı yakalamak ve ondan kopmamak için küreselleşmeyi sağlayacak ön koşul haline gelmiştir.1

Bundan dolayı yabancı dil öğretiminde en verimli yöntemler kullanmıştır. Bu yöntemlerle birlikte birçok materyaller gelişmiştir. Bu materyallerin en önemlisi kullanılan ders kitabıdır.

Ders kitabında birbirini izleyen materyallerle öğretimin aşama aşama ilerlemesi için gerekli olan devamlılık sağlanır. Ders kitabı ne öğrenilmesi gerektiğini gösterir. Öğrencinin öğrendiklerini geri dönüp gözden geçirmesini sağlar. Öğrencinin dilbilgisi yetisini kazanmasına yardım eder ve öğrencinin dil öğrenimindeki gelişimini ölçer. Aynı zamanda bir ders kitabı öğrencilerin konuları yeniden gözden geçirmelerine yardımcı olur. Öğretimi sıkıcılıktan kurtarır, öğrenciyi öğrenme ve öğretime karşı isteklendirir.

Bir ders kitabı seçilirken; öğrencinin gereksinim, ilgi ve yeteneklerine uygun olması, öğretmene uygun olması, ve mevcut programa uygun olması gerekir.2

Ülkemizde yabancı dil olarak özellikle İngilizcede son zamanlarda çok önemli ilerlemeler olmuştur. Bir çok eğitim kurumunda farklı İngilizce kitapları kullanılmaktadır. İngilizce öğrenenlerin sayısının ve verimin artması bu kitapların gerçekten de kaliteli kitaplar olduğunu göstermektedir. Ancak Arapça öğrenen yabancılar için çok fazla ders kitabı yayınlanmamıştır. Yayınlanan kitaplar arasında ise verim elde edilen kitapların sayısı oldukça azdır. Özel bir eğitim kurumu olarak yabancı dil Arapça eğitiminde el-kitab’ul-esasi adlı Arapça ders kitabı kullanmaktayız. Her kitap gibi el-kitab’ul-esasinin de olumlu ve olumsuz eleştirilecek yanları vardır.

KİTAP HAKKINDA BİLGİ

es-Said Muhammed Bedevi, Muhammed Hamase Abdullatif ve Muhammed er-Rebi el-kitab’ul-esasinin yazarlarıdır. Yazarlar hakkında kitapta bilgi bulunmamaktadır. Bu nedenle eğitimleri hakkında da herhangi bir bilgiye sahip değiliz.

el-kitabul esasi üç ciltten oluşmaktadır. Birinci cilt 1983 yılında, ikinci cilt 1987 yılında, üçüncü cilt ise 1993 yılında yayınlanmıştır. Kitap Tunus basımlıdır. Düzeltilmiş baskısı olup olmadığına dair bilgi bulunmamaktadır. Resimleri ve kapağı renklidir.

Birinci cilt günlük hayatı ve Arap toplumunun çoğunluğuyla beraber dile kendiliğinden gelen davranışlar aracılığıyla ve toplum koşullarıyla dil üslubunun bağlantılı olduğu doğal davranışların bulunduğu konuları da alır. (günlük hayattaki alışveriş gibi sözlü, veya yolculuk kartını doldurmak, kira anlaşmalarını yazmak ve günlük gazeteleri okumak gibi). Ve bu ikisi yaşayan dillerin eğitimi için dinleme ve konuşma becerisinin gelişmesinin doğal başlangıcının olması itibariyle temel olarak kabul edilir. 3

1- ÇAKMAK, Melek, Konu Alanı Ders Kitabı İnceleme Kılavuzu Yabancı Dil, Nobel Yayın Dağıtım, Ankara 2001, s.1
2- ÇAKMAK, Melek, a.e, s.6

İkinci cilt Arap medeniyetinin konularını birlikte yaşayan kültürlü Arap’ın fikri birikimi sunma amacıyla modern İslam’ı ele alır. Böylece dilin şekliyle, lafızlarla ve geleneksel tabirlerle modernliği içeren kültürel etkinliklerin renklerinden sunar. Buradaki hedef birinci ciltte yerleşen dinleme ve konuşma becerisini ihmal etmemekle beraber yazma ve okuma becerisini de geliştirmektir.4

Üçüncü cilt fikir konuları ve Arap hayatı aracılığı ile İslami Arap zenginliği konularını ele alır. Özel sıfatıyla İslamiyet’in ilk dönemlerinde ve Abbasi döneminde parlak çağında İslamiyet. Böylece öğrenci Arap dilindeki kalıpları bol resimlerle ve ifadelerdeki metotları öğrenme fırsatı bulur.5

KİTABIN İYİ YÖNLERİ

Bir ders kitabında aşamalı öğretim çok önemlidir. Bu kitapta konuların gelişi güzel yerleştirilmediğini, ve aşamalı ilerleme prensibi kullanıldığını görüyoruz. Kitapta bu prensip öğretimin kolaydan başlayıp gittikçe zorlaşarak ilerlemeyi esas alarak tasarlanmıştır. Bunu hem dilbilgisi hem de kelime bilgisi içinde geçerli olduğunu görmekteyiz.

Bir yabancı dil kitabı öncelikle öğrenciye o dili sevdirmelidir. Bunu da ilk etapta dış ve iç görünümüyle sağlamalıdır. Kitap renkli ve resimli olmasıyla bunu büyük oranda başarmıştır. Bununla sıkıcı olmaktan da çıkmıştır. Özellikle kelime ve dilbilgisi konularında bulmacalar, karşılaştırmalar, gruplaştırmalar, farklı olanı bulma, verilen resimlere kelimeler bulma vb. farklı aktivitelerle hem öğrenci hem de öğretmen için eğlenceli hale gelmiştir.

Basımı eski olmasına rağmen, özellikle ilk ciltteki konuları yabancı bir ülkeye gidildiğinde en sık karşılaşılacak durumları ele almaktadır.

Kitapta konulardan sonra verilen alıştırmalar , ne öğrencinin anlamayacağı kadar az ne de öğrenciyi sıkacak kadar çoktur.

Konulara göre materyal bulmak dinleme için CD ler ve kasetler temin etmek, konuşma ve yazma için resimler , konu ile ilgili terimler, parça ile ilgili ekstra metinler bulmak öğretmen için kolaydır. Bundan dolayı kitap öğretmeni tembelliğe itmez , aksine öğrenciler gibi aktif olmasını ve günlük çalışma yapmasını sağlar.

Yabancı bir dil öğrenirken dört becerinin yani dinleme, konuşma, yazma ve okuma becerilerinin bir arada ve eşit şekilde kitapta dağılması gerekmektedir. Kitap dinleme konusunda bize herhangi bir materyal sunmamaktadır ancak diğer beceriler özellikle ikinci ciltte çeşitli faaliyetlerle eşit şekilde olmasa da verilmektedir.

el-kitab’ul-esasinin üç cildi en temel konuları kapsamlı bir şekilde sunduğu için öğrenci kısa sürede uzun yol kat etmektedir.

3- BEDEVİ, es-Said Muhammed, el- Kitabu’l- esasi, Tunus, 1983, birinci cilt, s.4
4- BEDEVİ, es-Said Muhammed, a.e, s.5
5- BEDEVİ, es-Said Muhammed, a.g.e, s.5


KİTABIN İYİ OLMAYAN YÖNLERİ

Kitabın en büyük dezavantajı yabancı ülkelerde , özellikle de Türkiye de, maddi açıdan külfetli olmasıdır.

Ayrıca kitabın piyasada bulunması zor olduğundan dolayı kopya ile çoğaltılmaktadır. Bu nedenle kalitesindeki düşüş sonucu öğrenciler kitabı okumakta zorlanmaktadırlar.

Dinleme becerisi günlük hayatta en çok kullanılan beceridir. Bu nedenle özellikle yabancı bir dil öğrenirken dinleme becerisinin çok iyi gelişmesi gerekmektedir. Kitaba ait bir CD nin bulunmaması öğretmeni dinleme materyalleri geliştirmeye zorlamaktadır.

El-kitabu’l-esasi güncel hayattan uzak bir kitaptır. İçerisinde bilinen insanlar ya da mekanlar yer almamaktadır.

Kitap tam olarak öğrenci merkezlidir diyemeyiz bununla birlikte konu ile ilgili öğrencilerin geliştirdiği faaliyet temelli bir kitap da değildir. Buna şöyle bir örnek verebiliriz. Diyelim ki konuda şimdiki zaman verilmiştir. Konu bittikten sonra öğrencinin kullanabileceği bir faaliyetin olması gerekmektedir. Mesela bir resim bulunabilir. Resimde bir kişi yatağına uzanmış, bir elinde bardağı diğer elinde gazetesi karşısında televizyon …vs. Öğrencilerden resimde ne gördüklerini söylemeleri istenir. Genelde öğrenilen yani şimdiki zamanla ilgili örnekler verilir. Hatalı cümleler yapan öğrencilerde çok olacaktır. Bundan sonra kitapta bulunan cümlelerle öğrencilerin cümleleri karşılaştırılır. Öğrenciler hatalarını gördüklerinde konuyu daha da iyi kavrayacaklardır.
Konu ile ilgili bir diğer faaliyette mimik oyunudur. Öğrenciler karşılıklı mimikler yaparlar ve hangi mimik hareketini yaptığını arkadaşı söyler buda genelde; uyuyor, esniyor, gülüyor, ağlıyor…vs. şeklindedir. Böyle bir faaliyetle ders eğlenceli bir şekilde devam eder. Bu nedenle konu bitiminde öğrencilerin aktif bir şekilde katılabilecekleri faaliyetlerin kitapta yer alması gerekmektedir.

SONUÇ

Kısaca bir ders kitabı çok ve verimli faaliyetleri olan ve öğrencileri düşünmeye, keşfetmeye ve aktif olmaya yönlendiren bir kitap olmalıdır.
İyi bir yabancı dil ders kitabı herkese hitap edebilmelidir. El-kitabu’l-esasi yan materyallerle güçlendirildiğinde çok verimli bir kitap olmaktadır. Ayrıca yabancılar için hazırlanmış güzel ve nadir kitaplardan biridir.

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Log Out / Değiştir )

Connecting to %s